Ο Χαλαζίας δοκιμάζει την «Θεραπεία» του Sebastian Fitzek

Σε μια νησίδα της πραγματικότητας που επικρατεί και ορθώνεται ανυπέρβλητη  η ορθολογική σκέψη  και η άρθρωση του επιστημονικού λόγου μια θάλασσα  διάχυτης  νοσηρότητας περιβάλλει τους βασικούς χαρακτήρες του βιβλίου και παρασύρει  τους αναγνώστες σε πελάγη μυστηρίου που κωπηλατούν μανιασμένα να αποκωδικοποιήσουν την εξαφάνιση ενός νεαρού κοριτσιού και την εμφάνιση μιας  γυναίκας που πάσχει από ένα είδος ψυχικής διαταραχής  και συνδέεται με έναν ανεξήγητο και  μεταφυσικό τρόπο μαζί του. Αν η ψυχογεωγραφία εστιάζει στον χώρο και το περιβάλλον που συντελούν και διαμορφώνουν τον ψυχικό κόσμο των υποκειμένων, τότε το συγκεκριμένο πεδίο αναδεικνύεται σε σημαντικό φακό κατόπτευσης – ή ενδεχομένως και παραμόρφωσης – της πραγματικότητας  λόγω του διαταραγμένου εσωτερικού κόσμου και ισορροπίας της συντριπτικής πλειοψηφίας των χαρακτήρων που ζωντανεύουν μέσα από την φαντασία των αναγνωστών.  Χωρίς ανατριχιαστικές φλυαρίες που σκοπό έχουν απλά να σοκάρουν ή να προκαλέσουν κύματα φρίκης  στον αναγνώστη,  η Θεραπεία είναι ένα ψυχολογικό θρίλερ που προσομοιάζει με γρίφο και που στο τέλος ανατρέπονται και σαμποτάρονται οι αρχικές αντιλήψεις και ιδέες που γεννιούνται στο μυαλό του λογοτεχνικού κοινού αιφνιδιάζοντας το με την εμφάνιση μιας πρωτότυπης –εξίσου οδυνηρής και επώδυνης – εναλλακτικής προσέγγισης.  

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΣΤΟ ΟΠΙΣΘΟΦΥΛΛΟ

       ΕΙΣΤΕ ΕΤΟΙΜΟΙ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΤΕ ΤΟΝ ΕΑΥΤΟ ΣΑΣ;

ΔΙΧΩΣ ΜΑΡΤΥΡΕΣ…

       Η δωδεκάχρονη Γιόζι πάσχει από μια ανεξήγητη ασθένεια. Στη διάρκεια μιας επίσκεψης της στον γιατρό, εξαφανίζεται από το ιατρείο χωρίς κανένα ίχνος. Δεν θα βρεθεί ποτέ. Τέσσερα χρόνια μετά, ο πατέρας της και ψυχίατρος Βίκτορ Λάρεντς έχει αποτραβηχτεί συντετριμμένος σε ένα απομονωμένο νησί της Βόρειας Θάλασσας, προσπαθώντας να διαχειριστεί τον ακατανόητο χαμό της κόρης του…

ΔΙΧΩΣ ΠΤΩΜΑ…

       Ο Βίκτορ δέχεται στο νησί την απροσδόκητη επίσκεψη μιας όμορφης άγνωστης. Πρόκειται για μια συγγραφέα, την Άννα Σπίγκελ, η οποία πάσχει από μια σπάνια μορφή σχιζοφρένειας. Όλοι οι χαρακτήρες που δημιουργεί στα βιβλία της αποκτούν – κατά τα λεγόμενα της – σάρκα και οστά και αρχίζει να επικοινωνεί μαζί τους. Στην τελευταία ιστορία της έγραψε για ένα νεαρό κορίτσι το οποίο πάσχει από μια άγνωστη ασθένεια και εξαφανίστηκε δίχως να αφήσει ίχνη.

ΠΟΥ ΒΡΙΣΚΕΤΑΙ Η ΚΟΡΗ ΤΟΥ;

       Είναι δυνατόν μέσα στις ψευδαισθήσεις της Άννα να κρύβονται στοιχεία για τις τελευταίες μέρες της Γιόζι;

          Ο Βίκτορ πείθεται να αναλάβει την θεραπεία της με μια απέλπιδα προσπάθεια να ανακαλύψει την αλήθεια πίσω από την εξαφάνιση της κόρης του. Πολύ σύντομα όμως οι συνεδρίες θα πάρουν δραματική τροπή καθώς το παρελθόν θα έρθει στο φως με τρομακτικές συνέπειες.  

ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΝ Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΝΑ ΒΡΙΣΚΕΤΑΙ ΣΤΟ ΑΔΙΑΝΟΗΤΟ;

Η ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΧΕΙ ΑΡΧΙΣΕΙ…

ΚΡΙΤΙΚΗ

       Η γερμανική λογοτεχνία και γραμματεία έχει μια σημαντική παρουσία και παράδοση στα γράμματα. Ωστόσο, δυστυχώς δεν αδράξαμε την ευκαιρία να έρθουμε τα τελευταία χρόνια σε επαφή μαζί της και να γευτούμε τους σκοτεινούς και ανέλπιστα ευχάριστους καρπούς της. Οι ζοφερές περιγραφές του χώρου και του επικείμενου κινδύνου που αποτυπώνεται στις καιρικές συνθήκες που διαμορφώνονται συνιστούν ένα εύπλαστο στοιχείο που δημιουργούν συναισθήματα αγωνίας και ανησυχίας στον αναγνώστη. Αξίζει να σημειωθεί και να υπογραμμιστεί ότι ο Sebastian Fitzek δεν καταφεύγει στην άσκοπη χρήση σοκαριστικού λεξιλογίου και εικόνων για να προκαλέσει τον αναγνώστη αλλά επιστρατεύει την αφηγηματική του τέχνη και τεχνική για να επιτύχει τον στόχο του. Ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι η δράση εκτυλίσσεται κατά κύριο λόγο σε ένα μικρό νησί της Βόρειας Θάλασσας, από το οποίο εμφανίζεται να έχει αποκοπεί η ακτοπλοϊκή σύνδεση και κάθε επαφή με τον έξω κόσμο. Αργότερα, ο αναγνώστης θα κατανοήσει ότι υπάρχει και μια δεύτερη ανάγνωση πίσω από αυτό το γεγονός, προκειμένου να αντιληφθεί την πρόθεση του συγγραφέα και την ουσία της ιστορίας στον πυρήνα της.

          Το μυθιστόρημα αυτό θέτει και κάποιους σημαντικούς προβληματισμούς για τα σύγχρονα θέματα ψυχικής υγείας. Ο βαθμός επικινδυνότητας για την πρόκληση σωματικής βλάβης μήπως δεν είναι σταθμισμένος και θεμελιωμένος επιστημονικά όσον αφορά τις διάφορες ψυχικές διαταραχές. Μήπως  ο εγκλεισμός σε μια ψυχιατρική κλινική συνιστά εντέλει μια γραφειοκρατική διαδικασία που επιστρατεύεται για τον εξοστρακισμό ανεπιθύμητων προσώπων για την εξυπηρέτηση προσωπικών και πολιτικών συμφερόντων;  Πόσα ευδιάκριτα είναι τα όρια μεταξύ της απεγνωσμένης ανάγκης για σωτηρία και της απελπισμένης ανάγκης για  απόγνωση;

          Η «θεραπεία» του Sebastian Fitzek είναι ένα άρμα που διασχίζει τους αμμόλοφους του νου και τρυπάει το ήρεμο φιλήσυχο υπόστρωμα της τεμπέλικης συλλογιστικής ερήμου σου αναζητώντας να βρει νερό που αναβλύζει ζωηρή περιέργεια και να ζωντανέψει τις μουδιασμένες και βαριεστημένες  οάσεις των στρατηγικών επίλυσης προβλημάτων. Ο αναγνώστης διαβάζει μαγνητισμένος τις σελίδες και προσπαθεί να εντοπίσει κάποιες λογικές ερμηνείες παρασυρόμενος από τις λέξεις και τα λόγια του συγγραφέα. Η τελική έκβαση της υπόθεσης θα ξετυλίξει το μπερδεμένο κουβάρι της ιστορίας και θα ξεδιαλύνει τα  νεφελώδη νήματα της μυστηριώδους εξαφάνισης. Τέλος, μια λογοτεχνική «θεραπεία» αξίζει να συνταγογραφηθεί  σε κάθε αθεράπευτο αναγνώστη των ψυχολογικών θρίλερ και μυθιστορημάτων μυστηρίου, προκειμένου να διαβάσει την παράνοια και να βιώσει την λογοτεχνική φιλοτεχνία.  

Ο Χαλαζίας συναισθάνεται την “Σιωπηλή Ασθενή” του Alex Michaelides

Όσο η παγκόσμια παραγωγή σκοτεινών μυθιστορημάτων αυξάνεται και νέοι δημιουργοί δοκιμάζουν την απήχηση των έργων τους με τα εκδοτικά τους εγχειρήματα, τόσο μια συγκεκριμένη καλλιτεχνική μανιέρα ζυμώνεται, διαμορφώνεται  και  εμπεδώνεται ως η κυρίαρχη τάση στο συγκεκριμένο είδος της αστυνομικής ψυχολογικής λογοτεχνίας.

Πρωταγωνιστές των μυθιστορημάτων αυτού του είδους – με εξαίρεση τους αστυνομικούς επιθεωρητές – συνηθίζεται να είναι κατά κανόνα επαγγελματίες ψυχοθεραπευτές. Ενδεικτικά θα αναφέρουμε την Κιτ Κουίν από το «Κόκκινο Δωμάτιο» των Nicci French, την Φρίντα Κλάιν από την  σειρά των μυθιστορημάτων των ιδίων  με τις μέρες και τον Βίκτορ Λάρεντς από την «Θεραπεία» του Sebastian Fitzek. Το μόνο που αλλάζει στην «Σιωπηλή Ασθενή» του Αλέξανδρου Μιχαηλίδη είναι το όνομα του ψυχοθεραπευτή σε Θίο Φέιμπερ. Μια σημαντική  προς σημείωση παρατήρηση αποτελεί το γεγονός ότι η «Σιωπηλή Ασθενής» παρουσιάζει αρκετές ομοιότητες και αρκετά κοινά στοιχεία με το “Ρέκβιεμ του Σαββάτου”  των Nicci French. Ωστόσο, αξίζει να αναφερθεί ότι η «Σιωπηλή Ασθενής» είναι ένα καλοδουλεμένο βιβλίο με ενδιαφέρουσα πλοκή χωρισμένο σε 5 ενότητες με τίτλους των αποσπάσματα αντλημένα από θεολογικά κείμενα και λόγους  σημαντικών προσωπικοτήτων, για τα οποία και γίνεται επίκληση στην αυθεντία. Ο συγγραφέας και ο επιμελητής του βιβλίου έχει φροντίσει τα κεφάλαια να είναι σχετικά σύντομα  και όχι αρκετά μακροσκελή με αποτέλεσμα να διαβάζονται άνετα και χωρίς ιδιαίτερο κόπο από τον αναγνώστη

Ο χώρος όπου διαδραματίζονται τα γεγονότα είναι το μουντά δημοφιλές – ως προορισμός σκοτεινού τουρισμού – Λονδίνο. Μολονότι το βιβλίο παρουσιάζει ορισμένες εσωτερικές αντιθέσεις ή αντιφάσεις, το τελικό αποτέλεσμα είναι αρκετά τίμιο και ο αναγνώστης στο τέλος αιφνιδιάζεται λόγω των εκπληκτικών ανατροπών που προκύπτουν στην εκτύλιξη της υπόθεσης. Αξίζει να αναφερθεί η θεμελιωμένη θεωρητική και επιστημονική τεκμηρίωση του συγγραφέα  που εκτός από την βοήθεια που προσφέρει στον αναγνώστη για την υποστήριξη ορισμένων ερευνητικών υποθέσεων της ιστορίας εξυπηρετούν και στο να έρθει σε μια πρώτη επαφή ο αναγνώστης και με ορισμένους σημαντικούς εκπροσώπους της επιστήμης της ψυχολογίας με τρόπο εκλαϊκευμένο και έξω από άκαμπτα θεωρητικά σχήματα και έννοιες.      

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΣΤΟ ΟΠΙΣΘΟΦΥΛΛΟ

      Η ζωή της Αλίσια Μπέρενσον είναι φαινομενικά τέλεια. Διάσημη ζωγράφος η ίδια, περιζήτητος φωτογράφος μόδας ο άντρας της, ζουν σ’  ένα μεγάλο σπίτι με θέα στο πάρκο, σε μια από τις πιο όμορφες περιοχές του Λονδίνου.

        Όταν ένα βράδυ ο σύζυγος της γυρίζει αργά από μια φωτογράφιση, η Αλίσια τον πυροβολεί πέντε φορές στο κεφάλι και βυθίζεται στη σιωπή.

        Η άρνηση της να μιλήσει και να δώσει οποιαδήποτε εξήγηση θα μετατρέψει μια οικογενειακή τραγωδία σε κάτι πολύ μεγαλύτερο, σ’ ένα μυστήριο το οποίο μονοπωλεί τη φαντασία του κοινού και κάνει την Αλίσια διαβόητη. Η τιμή των έργων της απογειώνεται κι εκείνη, η «σιωπηλή ασθενής» μεταφέρεται μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας στο Γκρόουβ, μια ψυχιατρική μονάδα υψηλής ασφαλείας στο Βόρειο Λονδίνο.

        Ο Θίο Φέιμπερ είναι ένας ιατροδικαστικός ψυχοθεραπευτής που περίμενε πολύ καιρό την ευκαιρία να δουλέψει με την Αλίσια. Είναι πεπεισμένος ότι εκείνος θα πετύχει εκεί που οι άλλοι απέτυχαν. Η αποφασιστικότητα του να την κάνει να μιλήσει και να ξετυλίξει το μυστήριο της δολοφονίας του άντρα της τον παρασύρει σ’ ένα δύσβατο μονοπάτι που οδηγεί στα βαθύτερα αίτια της σιωπής της.

Κι αν του μιλήσει, θα θέλει να ακούσει την αλήθεια;

ΚΡΙΤΙΚΗ

       Με γνώμονα μια δίκαιη και αμερόληπτη κριτική ανασκόπηση του διαπραγματευόμενου βιβλίου θα μπορούσαμε να διατυπώσουμε την θέση ότι «η Σιωπηλή Ασθενής» είναι ένα βιβλίο, το οποίο διακρίνεται για την εντιμότητα του δημιουργού του. Ο Αλέξανδρος Μιχαηλίδης χωρίς να επιστρατεύει στη γραφή του την ένταξη στο σώμα των κειμένων του χυδαίων σοκαριστικών αφηγήσεων με πρόθεση να αποσπάσει την προσοχή των αναγνωστών του καταφέρνει και επιτυγχάνει την εστίαση του ενδιαφέροντος τους με την χορήγηση μικρών δόσεων υπαινιγμών που προξενούν την αλλεπάλληλη ανακατεύθυνση των υποψιών τους αφενός για την εξιχνίαση της υπόθεσης σε σχέση με την Αλίσια Μπέρενσον και αφετέρου τη διαλεύκανση της σχέσης του Θίο Φέιμπερ με την σύντροφο του και των προβλημάτων που εμφανίζονται στη σχέση τους. Η προσπάθεια του εκάστοτε αναγνώστη να εξάγει ορισμένα συμπεράσματα, τα οποία όμως στο τέλος ανατρέπονται πανηγυρικά συνιστούν μια ενδιαφέρουσα άσκηση πάνω στην επεξεργασία των προκαταλήψεων και των στερεοτύπων.

        Συμπερασματικά, η «Σιωπηλή Ασθενής» είναι ένα βιβλίο που θα αγαπηθεί από τους λάτρεις των ψυχολογικών μυθιστορημάτων αστυνομικής λογοτεχνίας. Ελκυστικό στοιχείο του βιβλίου αυτού αποτελεί το γεγονός ότι η έκβαση του δεν στηρίζεται στο διαχωρισμό μεταξύ νικητών και ηττημένων  – έστω και υπόρρητα –  αλλά απεναντίας αποδεικνύει με τον πιο πειστικό τρόπο ότι στην ζωή όλοι οι χαρακτήρες έχουν μια υπόσταση ηρωική με πρόσωπα διαχρονικά ηττημένων.